دوشنبه ۶ خرداد ۱۳۹۸ Monday 27th of May 2019
ads
ads
ads
  2 ماه قبل     ایرنا

تهران- ایرنا- اگر چه حاجی فیروزهای قدیم، پیام‌آور شادی بودند و در ازای این پیام شادی، مژدگانی دریافت می‌کردند اما حاجی فیروزهای امروزه که تعدادشان هم کم نیست، دیگر دل و دماغی ندارند. غم نان، بیکاری و مشکلات معیشتی آنان را مانند شبح‌های سرگردان آواره خیابان‌های پایتخت کرده است.


«حاجی فیروزه ... سالی یه روزه... همه می دونن، منم می دونم عید نوروزه، سالی یه روزه... » طبل زنان و رقص کنان در بین ماشین های خسته، پشت چراغ قرمز می خزند و چشم به دست راننده های کلافه از هیاهوی ترافیک که شاید اسکناسی را کف دستشان بگذارند. صورت سیاه و لباس قرمزشان نشان از یک رسم دیرینه دارد. رسمی که نوید بهار و تولد طبیعت را می دهد. حاجی فیروز ها که به قول خود سالی یک روز مهمان کوچه ها و خیابان های شهر هستند، این روزها بر سر چهارراه ها و پشت چراغ قرمزها با دایره و تمبک، رنگ و بویی تازه به چهره خاکستری شهر بخشیده اند. حاجی فیروز یا خواجه پیروز، یک چهره افسانه ای در فولکلور (فرهنگ و باور عامیانه) ایرانیان است که در واپسین روزهای سال بین مردم می آید تا خبر از آمدن نوروز دهد. اگر چه حاجی فیروزهای قدیم، پیام آور شادی بودند و در ازای این پیام شادی، مژدگانی دریافت می کردند اما حاجی فیروزهای امروزه که تعدادشان هم کم نیست، دیگر دل و دماغی ندارند. غم نان، بیکاری و مشکلات معیشتی آنان را مانند شبح های سرگردان آواره خیابان های پایتخت کرده است تا این بار پشت نقاب حاجی فیروز پنهان شوند شاید در پس این نقاب شاد و آوازخوان بتوانند درآمدی هر چند ناچیز کسب کنند تا چرخ زندگی نیم بندشان از حرکت نیفتد. چراغ راهنمای چهارراه قصر قرمز می شود و حاجی فیروزی که لباس مندرس قرمزی پوشیده و دندان هایش در سیاهی چهره اش برق می زند با دایره زنگی اش وسط چهارراه و بین ماشین ها ماهرانه می خزد، صدای دایره زنگی اش در هیاهوی شهر می پیچد و بلند بلند می خواند: «ارباب خودم، سامبولی بلیکم. ارباب خودم، سرتو بالا کن! ارباب خودم، لطفی به ما کن، ارباب خودم، بزبز قندی، ارباب خودم، چرا نمی خندی؟» و خود قهقهه سر می دهد، به هر دری می کوبد که نگاه عابری، راننده ای یا حتی مسافری را جلب کند تا شاید دستی از آستین بیرون آید و بهای شیرین کاری و رقص و آوازش را بپردازد اما به غیر از چند کودک در درون ماشین ها که با ذوق کودکانه و لبخند متعجبانه حرکاتش را دنبال می کنند گویی همه در خود گره ای گم هستند که اصلا نه صدای پای بهار را می شنوند و نه صدای او را... شیرین کاری حاجی فیروز تمام نشده، چراغ سبز می شود و ماشین ها برای عبور از چهارراه از هم پیشی می ‎گیرند و سعی می کنند با بوق زدن ماشین جلویی را سریع تر به حرکت وادارند. در این بین راننده ای با عصبانیت داد می زند برو کنار تا له نشدی! معرکه گیری شماها تمام نشد و ... حاجی فیروز جستی خود را به کنار خیابان می رساند و چشم بر ثانیه شمار چراغ سبز تا همزمان با قرمز شدن اش به قول راننده عصبانی معرکه گیری اش را شروع کند. نزدیک اش می شویم و وقتی می فهمد برای تهیه گزارش رفته ایم، استقبال می کند گویا خیلی وقت است که منتظر تریبون یا گوش شنوایی است که یک دل سیر، درد دل کند. اسمش مجتبی است و دانشجو، از یکی از شهرهای خراسان شمالی آمده است تا در آستانه سال نو نقاب بابا فیروز بر چهره بزند و جای بابا فیروز شادی کند. پشت همه شعرها و رقص ها و آوازها نگاهش کلی غم دارد و این غم را پشت صورت سیاهش پنهان کرده است. از فلسفه حاجی فیروز می پرسم، به خبرنگار همدلی می گوید: فقط می دانم آمدن نوروز را خبر می دادند، فلسفه واقعی حاجی فیروزهای قدیم را نمی دانم، اما فلسفه حاجی فیروزی ها امروزی فقر است و نداری. فقر که در خانه ات را بزند پیر و جوان زن و مرد باسواد و بیسواد را نمی شناسد، فقر مثل یک هیولا است بدون این که فرصت کوچکترین حرکتی را به تو بدهد، مچاله ات می کند و تو ناچاری برای ادامه حیات به هر ریسمانی چنگ بزنی حتی اگر ریسمانی منطقی و محکم نباشد. هزینه درمان خواهر کوچک مجتبی او را وادار کرده که درس و دانشگاهش را زودتر از موعد مقرر تعطیل کند و 700 کیلومتر راه را تا پایتخت طی کند به این امید بتواند در جمع آوری هزینه درمان سرطان خواهر کوچک اش نقشی داشته باشد. او می گوید سلامتی خواهرم به من انگیزه می دهد. تا هر شب تا نیمه های شب کار کنم، اگر چه برخی اوقات رفتارهای توهین آمیزی را هم می بینم و می شنوم اما در حال حاضر هزینه درمان خواهرم برایم در اولویت است. من فقط سلامتی خواهرم را می خواهم به هر قیمتی که شده، حتی به قیمت لگد مال کردن غرور و شخصیت ام. مجتبی را با غم و دغدغه هایش تنها می گذارم و در پی یافتن بابا فیروزی دیگر راه می افتم. پیدا کردنشان زحمتی ندارد حاجی فیروزهای سرگردان این روزها زیادند، آنقدر زیاد که تقریبا هرجا بروی صدای طبل و شادی‍ شان از دور شنیده می شود. نرسیده به اولین چهارراه سروکله چند نفرشان پیدا می شود. این بار به صورت گروهی هستند، یکی تنبک می زند، دیگری هم ناشیانه می رقصد، آن یکی هم سبد به دست به عنوان صندوقدار انعام ها را جمع می کند. بازار آنها هم کساد است این را می توان از چند اسکناس مچاله شده که در سبد جلوه گری می کند، فهمید. چند باری پشت چراغ قرمز این شعر را می خواند: «عمو سبزی فروش... بله... سبزی کم فروش... بله ...» برخوردها متفاوت است. یکی دو تا راننده به آنها انعامی می دهند، برخی هم از کنارشان بی اعتنا رد می شوند و برخی نیز به لبخند کمرنگی اکتفا می کنند. تا اینکه چراغ سبز می شود و به پیاده رو می آیند، نزدیک شان می شوم و باب گفت وگو را با آنها باز می کنیم. این گروه حاجی فیروز هر 3 نفر تحصیلات دانشگاهی دارند، اما بازی روزگار آنان را به سرچهارراهها کشانده که آموزش های 4 سال دانشگاه را در آن جا پیاده کنند. «زندگی مثل رینگ بوکسه، شوخی نداره، پات بلغزه زمین خوردی حتی اگر بهترین بوکسور دنیا باشی» این را مصطفی رقاص گروه می گوید. او که لیسانس دارد، سر یک لغزیدن، پایش به دنیای معتادها باز شده و اکنون که بعد از زحمت زیادی، ترک کرده، اما انگار هنوز ننگ اعتیاد بر پیشانی اش پاک نشده و همین موضوع باعث شده است برای استخدام آن تردید داشته باشند، و اکنون جیب خالی او را رقاص گروه بابا فیروز کرده است. اما داستان احمد نوازنده گروه فرق می کند. او که 35 سال سن دارد و لیسانس مدیریت بازرگانی است. تا همین یک سال پیش در شرکت تولید ابزار آلات کار می کرد اما گرانی مواد اولیه و کسادی بازار، مدیر شرکت را بر آن داشت تا بخشی از نیروهایش را تعدیل کند. از بخت بد قرعه به نام مصطفی افتاد و او به همراه تعدادی دیگر از کارگران از کار بیکار شدند. احمد می گوید دانش آموز که بوده در مدرسه کار تئاتر انجام داده است و بارها نقش حاجی فیروز را بازی کرده اما هیچ وقت فکر نمی کرده در دنیای واقعی نیز این نقش را تجربه کند. احمد به خبرنگار همدلی گفت: «سیه رویی حاجی فیروزها نه به این خاطر است که از دنیای مردگان برگشته اند و نه به خاطر علاقه به سیه رویی، بلکه بی کاری و بی پولی روی شان را سیاه کرده است، چون شب عید نمی توانند برای زن و بچه هایشان لباس نو بخرند و بساط سور و سات شب عید را فراهم کنند. شادی شان هم از زایش دوباره طبیعت نیست، بلکه نقابی است که پشت آن پنهان شدند تا دیگری را زندگی کنند و جای خود نفس نکشند». حاجی فیروزها در گذشته گدا نبودند، بلکه آنان با آن کلاه دوکی، گیوه های نوک تیز و جامه سرخ، همراه با دایره زنگی و تنبک، پیام آور نوروز، بهار و شادی بودند، و مردم از سر خوشحالی و ذوق فرا رسیدن نوروز به آنان مژدگانی می دادند، اما این شخصیت افسانه ای امروزه به نماد تکدی گری و فقر تبدیل شده است. بدون شک اگر این پیام آوران نوروز از وضعیت مالی خوبی بهره مند بودند آمدن بهار را جوری دیگر نوید می دادند. شاید با دادن عیدی و هدیه، درست مثل بابانوئل ها... منبع: روزنامه همدلی، 1397.12.25 گروه اطلاع رسانی**2059**2002**

اجتماعي

روزنامه همدلي

حاجي فيروز

مشكلات اقتصادي

ارتباط با سردبیر newsroom@irna.ir

تماس بی واسطه با مسئولین

ادامه خبر :