یکشنبه ۱ اردیبهشت ۱۳۹۸ Sunday 21st of April 2019
ads
ads
ads
  5 روز قبل     ایرنا

تهران- ایرنا- «زینب تبریزی» پژوهشگر و مستندساز اجتماعی، حمایت از موسیقی خیابانی را لازم دانست و گفت:در صورت توجه به این حرفه کارآفرینی و درآمدزایی هر چند اندک برای نسل جوان به وجود و نوعی نشاط اجتماعی، وحدت و انسجام در جامعه پدید می آید و چهره توریستی جامعه را نیز تا حد زیادی ارتقا خواهد داد.


به گزارش گروه اطلاع رسانی ایرنا؛ سخن گفتن از موسیقی خیابانی امری سهل و ممتنع است چرا که از یک طرف پدیده ای نوظهور و تازه است و از طرف دیگر با مراجعه به تاریخ، اسناد و مدارک فراوانی دال بر سابقه طولانی این هنر حتی در دوران صفویه با وجود تعصبات و حساسیت های مذهبی آن زمان یافت می شود. تحلیل عمیق تر این پدیده نشان از آن دارد که موسیقی خیابانی همواره درمیان ایرانیان جایگاه ارزشمندی داشته و در طول دهه ها و حتی سده های اخیر شکل و فرم اجرای آن دچار تغییرات و استحاله شده است. برای نمونه در دوره های مختلف موسیقی با مفاهیم متعددی همچون مذهب در قالب تعزیه، آیین و رسوم در قالب عید نوروز، چهارشنبه سوری و شب یلدا، تحولات سیاسی در قالب موسیقی انقلابی و جنگ و دفاع مقدس در قالب موسیقی های دفاع مقدسی، همواره در جامعه و نزد مردم مورد اقبال و پذیرش بوده است. اجرای موسیقی خیابانی در قالب گروه های کوچک چند نفره در سطح شهر نیز همواره و در طول سالیان دراز از تجربیات شهرنشین ها در اقصی نقاط کشور محسوب می شود. در دوره قاجار و در سال های پیش از انقلاب این افراد با عنوان «معرکه گیر» و «مطربان دوره گرد» شناخته می شدند و در سالهای بعد از انقلاب و در مقاطع گوناگون شاهد تداوم این هنر اصیل در جامعه در خیابان های شهرهای بزرگ همچون تهران، اصفهان و شیراز بوده ایم. در این گزارش بیشتر سعی شده است که به پژوهش و تحلیل این سبک جدیدتر و مدرن تر از موسیقی خیابانی پرداخته و آسیب شناسی، مسایل و مشکلات آن به بوته نقد و بررسی گذاشته شود. قابل ذکر است که توجه و استقبال از موسیقی خیابانی بیشتر و گسترده تر شده است تا جایی که مسئولان و متولیان امر از جمله شهرداری و ارشاد سخت گیری کمتری نسبت به اجراهای خیابانی و تجمع مردم و جوانان از خود بروز داده اند. در میان نوازندگان موسیقی خیابانی افرادی با تخصص ها و انگیزه های مختلف و گاهی متضاد دیده می شود، چنانچه برخلاف تصور برخی از مردم که این افراد را همانند متکدیان تصور می کنند و تنها انگیزه و دلیل آن را کسب درآمد می دانند، بسیاری از این افراد دارای تخصص ها و مهارت های ویژه و تحصیلات دانشگاهی بوده اند و مسایل مالی و کسب درآمد تنها یکی از انگیزه های نوازندگان موسیقی خیابانی به حساب می آید. مساله دیگر «فرهنگ» پذیرش و آشنایی و مواجهه افراد با موسیقی خیابانی به عنوان یک هنر اصیل است که در همه جای دنیا مخاطبان فراوانی دارد و در ایران و در تاریخ کهن ادب و فرهنگ و هنر این سرزمین ریشه عمیق دارد چالشی مهم و حائز اهمیت است، چرا که پذیرش و استقبال مردم مهمترین حامی این نوازندگان برای اجرا و هنرنمایی با کمترین امکانات سخت افزاری و نرم افزاری است که سبب می شود متولیان امر نیز حمایت بیشتر و کامل تری از این افراد داشته باشند و شاهد ساماندهی و شکل دهی بهتر و جامع تر موسیقی خیابانی درسطح کشور باشیم. پژوهشگر گروه اطلاع رسانی ایرنا به منظور تبیین و آسیب شناسی هنر موسیقی خیابانی و راهکارها و آینده پیش روی آن با «زینب تبریزی» پژوهشگر و مستند ساز اجتماعی گفت و گو کرده است. در ادامه متن این گفت و گو را می خوانیم: **ایرنا: به عنوان نخستین سوال، درباره انگیزه ها و دلایل شکل گیری اینگونه فعالیت هنری در سطح شهر های بزرگ از جمله شهر تهران توضیح دهید؟ و از نظر شما نخستین گروه ها یا بندهای موسیقی خیابانی در چه سالی تشکیل شد؟ ***تبریزی: ابتدا باید عنوان کنم که مشاهدات و پژوهش های من بیش از آنکه معطوف به اسناد نوشتاری و وبگردی های مجازی باشد، مبتنی بر مشاهدات میدانی و پرس و جوهایی است که انجام دادم. در مورد نخستین فرد یا افرادی که به خیابان آمدند و موسیقی خیابان را شروع کردند، عدد و آمار دقیقی وجود ندارد اما آنچه از تحقیقات و مشاهدات میدانی نتیجه داده است مربوط به سال های میانی دهه 80 خورشیدی است که بیشترین بندهای موسیقی و افراد به دلیل مشکلات مالی به این سمت کشیده شده و در مورد نخستین مکان هایی که موسیقی خیابانی در آن دیده شده است نیز می توان به مناطقی شمالی شهر و جایی که از نظر فرهنگی نسبت به این پدیده پذیرا تر بودند اشاره کرد. خیابان ولیعصر(عج) نزدیک جام جم همچنین شهرک اکباتان از مهمترین مکان های شنیده شده برای اجرای موسیقی خیابانی در آن سال ها بوده است. **ایرنا: با توجه به اینکه «نفس موسیقی» به عنوان یک هنر پرمخاطب و تاثیرگذار در کشور ما به دلیل برخی محدودیت ها مورد پذیرش واقع نشده است و حضور و نقش آفرینی هنرمندان موسیقی خیابانی در این عرصه چگونه ارزیابی می کنید؟ ***تبریزی: مشکلات موسیقی خیابانی از چند جنبه قابل بررسی است یکی از مهمترین جنبه ها بحث فرهنگی و نگاه جامعه به این نوع پدیده هنری است، چرا که به طورکلی مردم ما عادت زیادی به شنیدن موسیقی بدون خواننده ندارند و از این رو خیلی این نوع موسیقی شایع و پذیرفتنی نمی باشد به خصوص اینکه بنا به شرایط اجرا کنندگان مجبور هستند بدون داشتن هیچ جایگاه ثابت و مشخصی به اجرا در نقاط مختلف شهر بپردازند که این خود موجب نزول نگاه و بینش مردم به آنها و جایگاه موسیقی خیابانی شده است. بحث دیگر در ارتباط با موانع مشکلات موسیقی خیابانی مربوط می شود به متولیان حقوقی و حقیقی در سطح شهر که در ابتدا این وظیفه برخورد با موسیقی خیابانی و اعضای آن بر عهده پلیس بود و بعدتر در طول زمان وظیفه برخورد با گروه های موسیقی خیابانی از پلیس به شهرداری واگذار شد و اعضای این گروه ها به مانند متکدیان و دست فروشان خیابانی به عنوان سد معبر مجرم شناخته می شدند و مأموران شهرداری در بیشتر اوقات به توقیف سازهای آن افراد می پرداختند که اعضا مجبور بودند برای دریافت ادوات موسیقی خود به شهرداری مراجعه کنند. **ایرنا: با توجه به پژوهش های میدانی و همراهی و انسی که شما با گروه های موسیقی خیابانی داشته اید، به دلیل نبودن جایگاه ویژه برای اجرا و نمایش،چرا گاهی اوقات به این افراد مانند تکدی گران نگریسته می شود؟ ***تبریزی:به نظر می رسد در سال های اخیر نگاه مردم و فرهنگ عمومی پذیرش استقبال بیشتری به موسیقی خیابانی داشته و امید است که این فرهنگ در اقصی نقاط ایران توسعه پیدا کند چرا که در شهرهای دیگر به جز پایتخت به دلیل بافت و فرهنگ سنتی تر تقابل و تعارض با این نوع موسیقی خیابانی بیشتر است اما در حالت کلی به نظر می رسد روند استقبال مردم روند رو به رشدی داشته است. درباره ارتباط با بحث تکدی گری و نگاه عموم جامعه باید گفت که این شکل از موسیقی در همه جای دنیا به همین شکل اجرا می شود اما نباید میان افرادی که در چهارراه ها و داخل اتوبوس ها با سازهای قدیمی تر می خوانند و می نوازند و افردی که در مناطق پرجمعیت تر در گوشه و کناری به طور جمعی موسیقی می نوازند تفاوت قائل شد، چرا که دسته اول بیشتر به متکدیان شباهت دارند (که البته به نظر بنده به کار بردن این واژه برای آنان نیز صحیح نیست) اما تفاوت قائل بودن میان این دو دسته می بایست در افکار عمومی فاصله گذاری شود. در پژوهش های میدانی که من انجام دادم، بیشتر گروه های موسیقی خیابانی برای امرار معاش و مشکلات مالی به این حرفه مشغول بودند و تنها تعداد کمی از افراد به جهت کنش گری و فعالیت فرهنگی و هنری به نواختن موسیقی در خیابان اقدام می ورزیدند. در هر صورت نگاه مردم شاید به خاطر اینکه این افراد به جهت انجام پرفورمنس خود پول دریافت می کنند، شبیه متکدیان تلقی می شود ولی همچنان که در اوایل بحث گفتم این نگاه روبه نزول و افول است و فرهنگ شنیدن موسیقی در خیابان و در کنار و همراه هم وطنان به جهت تغییر ذائقه باحال و احوال افراد مورد استقبال بیشتر مردم قرار گرفته است. **ایرنا: در مورد سوابق اعضای این بندهای موسیقی و انگیزه مالی و معنوی این افراد برای انجام فعالیت ها چه نظری دارید؟ ***تبریزی: در تحقیقات پژوهشی که من انجام دادم بیشتر این افراد انسان های عاشق موسیقی بودند که بیشتر جهت کسب درآمد و ایجاد یک فضای خوشایند برای مردم به این حرفه مشغول بودند، اما در این میان افرادی حضور داشتند که به صورت حرفه ای و تخصصی موسیقی خوانده بودند و حتی برای اجرای خیابانی خود نوت می نوشتند و بسیار حرفه ای به این کار عشق می ورزیدند. **ایرنا: درباره تجربیات مشابه موسیقی خیابانی در کشورهای مختلف و تاریخچه شکل گیری آن صحبت کنید؟ ***تبریزی: موزیسین های خیابانی در کشورهای دیگر به دلیل تاریخچه و فرهنگ موسیقیایی که در آنجا وجود دارد جایگاه بهتری دارد این موزیسین ها که به آنها لقب «باسکر» داده می شود می توانند در محله های مشخصی به اجرای برنامه ها بپردازند و دولت حمایت هایی در زمینه تامین برق و مکان اجرای پرفورمنس به آنها می دهد. **ایرنا: درباره آینده موسیقی خیابانی در ایران با وجود همه موانع و مشکلات ارزیابی تان چیست؟ ***تبریزی: در مورد آینده این حرفه به طور کلی باید عنوان کنم که بنده شخص خوش بینی هستم و با توجه به استقبال و حمایت مردمی که از این موسیقی های خیابانی می شود و فرهنگی که در حال شکل گیری در شهرهای مختلف ایران است، تصور می شود که در آینده با گسترش و توسعه بیشتری در زمینه ارائه و اجرای موسیقی خیابانی روبرو باشیم. **ایرنا:مطرح شدن بحث مجوز اعضای مشغول در موسیقی خیابانی یکی از بحث هایی است که به تازگی در بین مسوولان عنوان شده است. از نظر شما متولی اصلی پرداختن به این مجوزها چه ارگانیست؟ برای مثال شهرداری، وزارت فرهنگ، مجلس، وزارت اطلاعات و نهادهای امنیتی و...؟همچنین چه میزان این مجوزها می تواند تضمین کننده و ماندگار باشد؟ ***تبریزی: در سال های اخیر شاهد این بودیم که از سوی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی «کارت هایی» به عنوان مجوز برای موزیسین های خیابانی صادر می شود که با این مجوزها این افراد قادر خواهند بود، در سطح شهر فعالیت کنند و لزوم دریافت این مجوز ارایه آثار و بررسی و ارزیابی آن توسط نهاد ذی ربط است. از نظر من و با توجه به ماهیت آزاد و رها و مستقل موسیقی خیابانی که با هر گونه مجوز و رفتارهای محدود کننده در تضاد است این عمل و اقدام در تضاد کامل و تعارض با «روح» این فعالیت محسوب می شود از این رو راهکار ورود شهرداری ها و اختصاص مکان های مشخص در سطح شهر بین افراد می توانند راهکار مناسب تر و صحیح تری برای سازماندهی و فعالیت این گروه های هنری در سطح شهر باشد. **ایرنا: سخن پایانی شما درباره حمایت از موسیقی خیابانی چیست؟ ***تبریزی: البته همه صحبت ها گفته شد و به نظر می رسد بلاتکلیفی در تعیین متولی اصلی موسیقی خیابانی و عدم حمایت از این نوع فعالیت به عنوان یکی از هنر های مرسوم و رایج در دنیا مشکل اصلی و مانع مهم این حرفه به شمار می رود که در صورت حمایت و توجه به این حرفه از طرفی نوعی کارآفرینی و درآمدزایی هر چند اندک برای نسل جوان به وجود می آید و از طرف دیگر نوعی نشاط اجتماعی و وحدت و انسجام در جامعه پدید می آید. از همه مهمتر باعث زیباتر شدن و بهتر شدن حال مردم جامعه در ساعات اوج خستگی و شلوغی خواهد بود که چهره توریستی جامعه را نیز تا حد زیادی ارتقا خواهد داد. پژوهشم**9280**9131

فرهنگي

موسيقي خياباني

آسيب شناسي

هنر خياباني

ارتباط با سردبیر newsroom@irna.ir

تماس بی واسطه با مسئولین

ادامه خبر :